تبلیغات
دزک سرزمین مادری - قنات گلینک از قدیمی ترین قناتهای ایران

دزک سرزمین مادری

منوی اصلی

جستجو

آخرین عناوین

دزک سرزمین مادری

این مطلب توسط آقای هوشیار اسدی نگارش شده است با سپاس از ایشان


تاریخچه دزک

آنطور که از قراین و نشانه های باقی مانده از قدیم در دشت کیار شرقی بر می آید نشان می دهد که این دشت حداقل مدت 6000 سال پیش تاکنون محل سکونت انسان بوده است و تا حدود 700 سال پیش به صورت تالاب بوده و در بیشتر فصول به خصوص فصل بارندگی در زیر آب بوده است اما سکونت در ان و یا حاشیه های ان برقرار بوده است قدیمی ترین اثر بجا مانده که تاکنون سند داشته است سنگ نوشته قنات گلینک دزک بوده که در بین سالهای 1339 تا 1340 هجری شمسی مفقود گردیده است و طبق روایات بزرگان در آن سال این سنگ نوشته که به صورت مکعب مستطیل بوده و دارای ابعاد 40*40 و به طول 200 سانتیمتر بوده و گویا عکسی از آن گرفته شده و

توسط استاد دکتر مظفر بختیار به تهران برده شده و توسط یکی از خط شناسان آن دوره ترجمه شده و معنایی به شرح ذیل داشته است ( این قنات در زمان بهرام گور دوم ساسانی توسط استاد ....حفر گردیده و مالکین آن به میزان ... خراج به مرکز حکومتی واقع در گندمان پرداخت می نمایند) که قدمتی در حدود 1750 سال را بیان می نماید  و اولین آثار باقی مانده از سکونت در این دشت بوده و در آن زمان دزک در اطراف این قنات بوده و از آب این قنات هم به عنوان زراعت و هم آب شرب استفاده می شده است و نام گلینک از لغت کلینیک انگلیسی به معنای درمانگاه ماخذ شده و ورود آن در زمان قاجاریه که تعدادی از اطباء آن روز به همراه یک پزشک آلمانی از قلعه دزک بازدید و مدتی را به میهمانی بوده اند  که در ان هنگام یکی از اهالی قلعه بیمار بوده و جملگی به باغ بالا رفته بوده اند وپزشک آلمانی با تجهیزات اندکی که داشته اب را ازمایش کرده و تجویز می کند که فرد بیمار باید سه روز فقط از این اب خورده و چیز دیگری مصرف ننماید و بیمار خوب شده و در سفر بعدی این پزشک به سرزمین بختیاری مجددا آب این قنات مورد ازماشهای بیشتر قرار می گیرد و آن پزشک اعلام می دارد که این قنات به تنهایی یک کلینیک (درمانگاه ) است و نام گلینک از ان زمان به این قنات تعلق می گیرد . و سپس طی سالهای بعد که میزان بارندگی ها کمتر شده ودشت از زیر اب خارج می شود و مردم زمینهای بیشتری را مورد کشت قرار می دهند نیز سکونت تغییر می کند ومردم دزک در حاشیه رودخانه و در محل کمه مستقر می شوند وحاکم آن وقت جهت سهولت رفت و امد مردم پلی را بنیاد می کند که بعدها به نام خود فرد و مشهور به پل علی نقی بیک معروف می شود و باقی مانده های ان تا سالها پیش به چشم می خورده و آخرین ستونهای ان توسط سردار محتشم در حدود 100 سال پیش به دزک فعلی آورده شده و به وسیله انها ترمیم حمام قدیمی روستا صورت گرفته است و این علی نقی بیک علاوه بر احداث این پل یک تونل زیر زمینی نیز احداث کرده بوده که با فاصله ده متری از کف رودخانه احداث شده بوده وجهت رفت و امد مردم در فصول طغیان رودخانه استفاده می شده است در ان زمان کوههای دزک و کل منطقه پوشیده شده از درختان جنگلی به خصوص سرو کوهی ( ارس ) بوده است که باقی مانده های ان به تعداد 10 عدد هنوز در کوهستان موجود می باشند . باقی مانده های شهر کمه هنوز در حواشی رودخانه دزک وجود دارد و در تسطیحهای انجام گرفته در زمینهای معروف به بور که متعلق به خوانین بوده و توسط جهاد کشاورزی فروخته شدند بسیار دیده می شوند در این اثار که  بنده به چشم خود انها را دیده ام اثار لوله های سفالی و اتاق های خشتی هنوز هم در محل دیده می شود . و یکی از این مناطق در داخل باغهای دستگرد توسط سودجویان در سه سال پیش حفاری گردید که خوشبختانه توسط نیروی انتظامی و یگان حفاظت میراث فرهنگی دستگیر شدند بدست امد

اما این شهر به دلایل نامعلوم مثل سیلاب ویران شد و مردم دزک به زمینهای بالاتر امده و شروع به ساختمان سازی در اطراف تپه ( چغاد دیدک ) یا تپه دیده بانی کرده اند و حدود 200 سال دزک (دژک ) ، که یک لغت به معنای قلعه کوچک بوده و احتمالا از زمان ساسانیان به این محل اتلاق شده است ، بوده که در این دوره تپه مرکزی دزک را اب محصور نموده بوده و پلی متحرک و با استفده از اهرم داشته که در طول روز عبور و مرور با پل انجام می شده و در ابتدای شب پل را با اهرم بالا برده و تردد با دژ اصلی قطع می شده و نام دژک یعنی دژ کوچک  از آن زمان اطلاق شده و به مرور به دزک تغییر نام پیدا کرده است .

با گذشت زمان و در حدود اوایل دوره افشاریه مردم دزک جهت دسترسی  بهتر به کشاورزی و زمین از مکان دژک به حواشی رودخانه و در غرب مکان فعلی و در مزرعه برزی صحرای بودنجان یعنی مکان بلند که آب سوار ان نمی شود سکنی گزیده اند و روستا تا مکان شرکت زراعی و ابتدای فعلی شهرک عدل و مرغ فعلی ساخت و ساز می کنند که به قولی از مرحوم کدخدا علی جان نقل شده که ایشان تعدادی از خرابه های ساختمانی برزی را دیده اند و همچنین یک حمام قدیمی داشته است که بدستور خان روستا در آن زمان تخریب شده است چون یک مار در ان حمام دختر خان را ترسانده بوده و با توجه به اینکه رسوبات شمالی رودخانه دزک آبرفتی و از نوع رسوبی نرم می باشد بسیار ساختمانها زود خراب می شوند و ساختمانهای فعلی ساخته شده بر این ابرفت حتی در کمتر از یکسال هم دچار شکست و خرابی می شوند لذا ده یاد شده برزی نیز به کلی تخریب و مردم ان را به فراموشی سپرده و در اوایل دوره صفویه مکان فعلی یعنی حاشیه جنوبی رودخانه که پایداری بیشتری نسبت به تغییرات داشته است را برای سکونت برگزیده اند که قدمتی حدود 400 سال دارد و وجود شیر سنگی باقی مانده بر روی قبر مرحوم محراب ترک چگینی سنه 1065 قمری را نشان می دهد که اکنون در حیاط جنوبی قلعه امیر مفخم نگهداری می شود . با ورود خوانین بختیاری از لرستان به چهارمحال و سکونت در چغاخور و انتشار به تمام نقاط خوش اب و هوا چهارمحال تعدادی نیز دزک  را برگزیده و به زور مستقر شده و در حدود 185 سال پیش بنای احداث چند قلعه را می گذارند که فعلا فقط قلعه نو باقی مانده است که حدود 50 سال ساخت و تکمیل ان به درازا کشیده است . و در سال 1325 قمری به وضعیت کنونی تکمیل رسیده است و در سال 1368 شمسی توسط میراث فرهنگی استان در  اثار ملی ایران ثبت گردید.

twitter googleplus cloob facebook

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

  • این دیدگاه در تاریخ دوشنبه 16 مرداد 1396 08:06 ق.ظ ارسال شده است
    Foot Pain میگه :

    Hi there colleagues, nice piece of writing and fastidious urging commented at this place, I am truly enjoying by these.

  • این دیدگاه در تاریخ سه شنبه 10 مرداد 1396 08:39 ب.ظ ارسال شده است
    Refugio میگه :

    When I originally commented I clicked the "Notify me when new comments are added"
    checkbox and now each time a comment is added I get four
    e-mails with the same comment. Is there any way you can remove people from that service?
    Thanks a lot!

  • این دیدگاه در تاریخ یکشنبه 18 تیر 1396 10:11 ب.ظ ارسال شده است

    Hi my loved one! I want to say that this article is awesome, great written and come with almost all important infos.
    I would like to peer extra posts like this.

  • این دیدگاه در تاریخ پنجشنبه 9 بهمن 1393 04:42 ب.ظ ارسال شده است
    دزکی .ص میگه :

    مرسی

  • image
  • image
  • image
  • image

روستای دزک با آن سابقه تاریخی و طبیعتی خدادادی و بهشتی چشم انتظار شماهاست
تا در حفظ آثار تاریخی و طبیعت خدادادی آن کوشا باشید و این مکان زیبا را به ایرانیان و جهانیان بشناسانید
خواننده عزیز این وبلاگ منتظر نظرات-مطالب-انتقادات -عکس ها و...شما میباشد
- دزک -

image

آمار سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

امکانات سایت

دزک سرزمینی در دامنه زاگرس مهد مردان بزرگ با طبیعتی بهشتی تو را میخواند

تغییر تم


انتخاب رنگ تم

سبک کانتینر

انتخاب الگوی پس زمینه